Melike USLU- Ataberk KURT/İSTANBUL – Yeditepe Üniversitesi araştırmacılarının geliştirdiği, çeşitli virüs türlerine karşı yüksek etkinlik sergileyen yeni antiviral bileşik, Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından Altın Madalya ile ödüllendirildi. Laboratuvar deneylerinde dört ayrı virüs modeline karşı yüzde 99,99 oranında antiviral etkinlik gösteren buluş, geniş spektrumlu antiviral ürünlerin geliştirilmesi bakımından önemli bir potansiyel taşıyor.

Yeditepe Üniversitesi akademisyenleri Prof. Dr. Fikrettin Şahin, Dr. Sevda Demir ve Araştırma Görevlisi Bekir Can Altındişoğulları ile araştırmanın ilk aşamasında üniversitede görev yapan Prof. Dr. Pınar Şen'in geliştirdiği 'Yeni Morfolin Schiff Bazı ve Viral Patojenlerin Neden Olduğu Hastalıklarda Kullanımı' başlıklı buluş, TÜRKPATENT Altın Madalya ödülüne değer bulundu.

Yeni sentezlenen morfolin Schiff bazı bileşiğinin antiviral etkisi; adenovirüs, herpes simpleks virüsü, poliovirüs ve bovin koronavirüsü kullanılarak yapılan hücre temelli deneylerle incelendi. Biyolojik özellikleri birbirinden farklı bu dört virüs modelinden alınan sonuçlar, bileşiğin geniş spektrumlu antiviral uygulamalarda umut vadeden bir aday olduğunu gösterdi. Buluş için münhasır lisanslama sürecinin tamamlanması da teknolojinin ticarileşmesi açısından önemli bir aşama olarak değerlendirildi.

'BİLİMSEL BİLGİNİN TEKNOLOJİYE VE EKONOMİK DEĞERE DÖNÜŞMESİ BÜYÜK ÖNEM TAŞIYOR'

Yeditepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Genetik ve Biyomühendislik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Fikrettin Şahin, ödül alan buluşun farklı disiplinlerdeki araştırmacıların ortak emeğiyle ortaya çıktığını belirtti. Şahin, üniversitelerde üretilen bilimsel bilginin teknolojiye aktarılmasının önemini vurguladı.

Bilimsel çalışmaların sadece akademik yayınlarla sınırlı kalmaması gerektiğini söyleyen Şahin, üniversitelerin bilgi üretmenin yanı sıra toplumsal ve ekonomik değer yaratan yenilikçi teknolojilerin geliştirilmesinde de öncü olması gerektiğini kaydetti.

Türkiye'de yenilikçi ürün ve teknolojilerin geliştirilmesi ve patentlenmesi alanlarında son yıllarda önemli mesafe alındığını belirten Şahin, bu başarıların kalıcı ekonomik değere dönüşmesinde ticarileştirme süreçlerinin kritik rol oynadığını ifade etti.

Şahin, üniversite-sanayi iş birliğinin geliştirilmesinin, patentli buluşların lisanslama ve teknoloji transferi aracılığıyla sanayiye kazandırılmasının ve yenilikçi ürünlerin uluslararası pazarlara ulaştırılmasının Türkiye'nin teknoloji geliştirme kapasitesine önemli katkı sağlayacağını vurguladı.

PANDEMİ SONRASI ANTİVİRAL ARAŞTIRMALARA YÖNELDİLER

Buluşun kimyasal temelini geliştiren Prof. Dr. Pınar Şen, Güney Afrika'daki Rhodes Üniversitesi'nde sürdürdüğü doktora sonrası çalışmalarında antikanser ve antibakteriyel bileşikler üzerine araştırmalar yaptığını söyledi.

Covid-19 pandemisinin ardından antiviral araştırmaların öneminin daha görünür hale geldiğini belirten Şen, çeşitli virüs türlerine karşı etkili olabilecek yeni moleküller geliştirmek için kimya ile nanoteknolojiyi buluşturan bir yaklaşım izlediklerini anlattı.

Sentetik kimya alanında organik kimya, inorganik kimya ve malzeme bilimini kapsayan çalışmalar yapan Prof. Dr. Şen, yeni bir molekülün laboratuvar koşullarında biyolojik etki göstermesinin tek başına yeterli olmadığını söyledi. Şen, bileşiğin etkinliğini yükseltmek için nanoteknolojik yaklaşımlardan yararlandıklarını ifade etti.

Şen, elde ettiği formülasyonun farklı virüs gruplarına karşı gösterdiği etkinliğin, geniş spektrumlu antiviral teknolojilerin geliştirilmesi için önemli bir başlangıç olduğunu dile getirdi.

DÖRT AYRI VİRÜS MODELİNDE YÜKSEK ANTİVİRAL ETKİ

Çalışmanın deneysel bulgularını değerlendiren Araştırma Görevlisi Bekir Can Altındişoğulları, araştırmada biyolojik yapıları ve nitelikleri farklı dört virüs modelinin kullanıldığını aktardı.

Adenovirüs, herpes simpleks virüsü, poliovirüs ve bovin koronavirüsüyle yapılan laboratuvar deneylerinde yüzde 99,99 düzeyinde antiviral etkinlik gözlemlediklerini söyleyen Altındişoğulları, araştırmanın temel amaçlarından birinin çeşitli virüs gruplarına karşı etkili olabilecek antiviral malzemeler geliştirmek olduğunu kaydetti.

Covid-19 pandemisinin, viral enfeksiyonların insan sağlığının yanı sıra sosyal yaşamı ve küresel ekonomiyi de ciddi biçimde etkileyebileceğini ortaya koyduğunu belirten Altındişoğulları, gelecekte yaşanabilecek viral salgınlara hazırlık için geniş etki alanına sahip yeni antiviral teknolojilere ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

'BULGULAR UMUT VERİYOR, ANCAK DAHA FAZLA ARAŞTIRMA GEREKLİ'

Çalışmanın biyolojik değerlendirmelerini yapan Dr. Sevda Demir, araştırmanın öne çıkan yönlerinden birinin DNA ve RNA virüslerinin yanı sıra zarflı ve zarfsız virüs modellerini de içermesi olduğunu belirtti.

Bileşiğin farklı virüs gruplarında yüksek antiviral etki göstermesinin bilimsel açıdan önem taşıdığını söyleyen Demir, eldeki sonuçların hücre temelli laboratuvar deneylerinden geldiğine dikkat çekti.

Bu bulguların doğrudan klinik kullanıma hazır bir tedavinin geliştirildiği anlamına gelmediğini vurgulayan Demir, bir sonraki aşamalarda bileşiğin antiviral etki mekanizmasının ayrıntılı olarak inceleneceğini ve laboratuvarda elde edilen sonuçların canlı sistemlerde de doğrulanmasının amaçlandığını söyledi.

Araştırmanın veteriner hekimlikte de potansiyel kullanım alanları bulunduğunu belirten Demir, özellikle sığırlarda hastalığa yol açabilen bovin koronavirüsüne karşı elde edilen sonuçların hayvan sağlığı yönünden de değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

AMAÇ: PATENTLİ BULUŞU YENİLİKÇİ ANTİVİRAL ÜRÜNLERE DÖNÜŞTÜRMEK

TÜRKPATENT Altın Madalya ödülüyle bilimsel ve teknolojik açıdan önemli bir başarıya imza atan araştırma ekibi, bundan sonraki dönemde bileşiğin etki mekanizmasını açıklığa kavuşturmaya, etkinlik ve güvenlilik çalışmalarını ilerletmeye ve uygun kullanım alanlarını belirlemeye odaklanmayı amaçlıyor.

Buluşun münhasır lisanslama sürecinin tamamlanması, üniversitede üretilen bilimsel bilginin sanayiye aktarılması ve yüksek katma değerli, yenilikçi antiviral ürünlere dönüştürülmesi bakımından önemli bir gelişme niteliği taşıyor.