Elazığ'da Fırat Üniversitesi (FÜ) Fen Fakültesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fahrettin Yakuphanoğlu, termoelektrik jeneratörlerin verimlilik ölçümünü yapan cihaz ve yazılımı içeren bir sistem geliştirdi.

Prof. Dr. Yakuphanoğlu, üniversite-sanayi işbirliği kapsamında FÜ ve Fırat Teknokent bünyesinde kurduğu şirket üzerinden AR-GE faaliyetleri yürüterek yüksek teknolojili ürünler ortaya koyuyor.

Yaklaşık 2 yıl önceki AR-GE çalışmalarıyla termoelektrik jeneratör üreten Yakuphanoğlu, bu jeneratörlerin cep telefonu ve işlemcilerin soğutulması, laboratuvarlardaki PCR cihazları, hassas aşı ve ilaçların korunması ile derin uzay araçlarında kesintisiz güç sağlanması gibi alanlarda kullanıldığını belirtti.

Isı enerjisini doğrudan elektrik enerjisine çeviren jeneratör, elektrik enerjisinden yararlanarak hassas soğutma ve ısıtma yapıyor.

Termoelektrik jeneratörün verimliliğini ölçebilecek bir cihaz geliştirmek için yaklaşık 1 yıl çalışan Yakuphanoğlu, araştırmaları sonunda "Termoelektrik Power Analiz Sistemi" adını taşıyan cihaz ve yazılımı bir araya getiren sistemi geliştirdi.

Yakuphanoğlu, AA muhabirine yaptığı açıklamada, termoelektrik jeneratörlerin günümüzde çok sayıda teknolojide kullanıldığını, bu yüzden bilim insanlarının daha yüksek verimle çalışan jeneratörler üretmek amacıyla kapsamlı araştırmalar gerçekleştirdiğini ifade etti.

Bu kapsamda kendisinin de yarı iletken bir modül geliştirdiğini aktaran Yakuphanoğlu, şu bilgileri verdi:

"Termoelektrik modülü ürettikten sonra analiz etmemiz gerekiyor. Başka bir ifadeyle, verimliliğini ve elektriksel performansını ölçmek şart. Ölçümler sırasında yerli ve milli bir cihaza ihtiyaç duyduk; Türkiye'de bu tür yerli bir cihaz ya da sistem bulunmuyordu. Bu nedenle cihazı ilk kez Türkiye'de yerli olarak üretmeyi amaçladık. Hedefimiz, bir fikri yüksek teknoloji ürününe dönüştürmekti. Termoelektrik Power Analiz Sistemi adını verdiğimiz sistemi ürettik. Bu sistemle, geliştirdiğimiz termoelektrik modülün tüm elektriksel özelliklerini otomatik biçimde analiz ederek performansını belirlemek mümkün. Cihazı bugün dünyanın farklı ülkelerine ihraç ettik ve bilim insanları da şu anda bu sistemleri kullanıyor."

"Geliştirdiğimiz sistem sayesinde ürettiğimiz termoelektrik modülü kolayca test edebiliyoruz"

Yakuphanoğlu, termoelektrik jeneratörlerin cep telefonlarıyla işlemcilerin soğutulmasında, laboratuvarlardaki PCR cihazlarında, tıp alanında hassas aşı ve ilaçların muhafazasında ve derin uzay araçlarının kesintisiz güç üretmesinde olduğu gibi birçok kritik alanda kullanıldığını kaydetti.

Geliştirdikleri sistemin Türkiye'de bu konudaki çalışmalara öncülük edeceğini belirten Yakuphanoğlu, şöyle konuştu:

"Yeni geliştirdiğimiz sistemle ürettiğimiz termoelektrik modülü kolaylıkla test edebiliyoruz. Testler sonucunda, geliştirdiğimiz modülün verimini nasıl daha ileri taşıyabileceğimize yönelik çalışmalarımız sürüyor. Bu analiz sistemi sayesinde Türkiye'deki bilim insanları artık yeni termoelektrik jeneratörler geliştirebilecek; yeni yüzyılda termoelektrikle ilgili farklı teknolojiler üretmeye imkân veren geniş bir çalışma alanı oluşturabilecek."

Şimdiye kadar 40'ın üzerinde teknolojik ürün geliştirdiğini belirten Yakuphanoğlu, bu ürünlere altyapı oluşturan çok sayıda bilimsel makale kaleme aldığını söyledi.

Yakuphanoğlu, ekim ayında Stanford Üniversitesi ile Elsevier'in (Uluslararası akademik yayıncılık şirketi), uluslararası yayınların niteliğini ve bu yayınların aldığı bilimsel atıf sayılarını temel alarak hazırladığı "Dünyanın En Etkili Bilim İnsanları Listesi"nde yüzde 2'lik dilimde bulunduğunu, bunun daha fazla araştırma yapması için kendisini teşvik ettiğini sözlerine ekledi.